به متن اصلی بازگردید

سرا زمین

جستجو کن
سرا زمین
  

بلاگهای دیگر
آیتمی در این لیست وجود ندارد.
   تلخ ترین لحظه در مدیریت سیستم یکپارچه شهرسازی                                                                                             

این بار برای تغییر فضای وبلاگ وبه منظور تحریک دوستانم برای نقد و پیشنهاد ویا به اصطلاح افزودن کمی نمک به وبلاگ آخرین نقد مکتوبی که برای شرایط کنونی سیستم وفضای حاکم بر آن را اماده کرده ام را تقدیم میکنم نکته اینکه این متن برای درخواست استعفا از مدیریت سیستم یکپارچه تدوین کردم ولی هیچ گاه شماره نخورد و محرمانه ماند اما حالا که کمی از التهابات آن فضا دور شدم فقط برای تلطیف فضای وبلاگ تقدیم میکنم:

 

اما انچه سبب شد در نیمه راه آغازین، احساس یاس ونومیدی نمایم و عللی که منجر به تدوین این مرقومه شد ،حاشیه های متعدد و بزرگ پیرامون سیستم یکپارچه شهرسازی است که در واقع این سومین تجربه تلخ اینجانب در راه توسعه وارتقاء سیستم بود که واقعا قانع شدم ، منبعدحضورم در کنار سیستم هیچگاه به نفع آن نیست وهمانطور که پیش بینی میکردم مسیر به سمت بهبود وارتقاء پیش نمیرود ونشانه های حاشیه سازی ومقصرجویی از هم اکنون پیداست ، بطوریکه بجای برنامه ریزی و انجام اقدامات پیش نیاز ، مسئله کهنه وهمیشگی مشکلات سیستم موجود چیست و عامل و مقصر نقایص چه کسانی هستند ؟ تنها چیزی است که ظاهرا به مزاق بسیاری از دوستان عمدتا جوان وتحصیکرده جدید که مسولیتهای مهمی نیز دارند خوش میاید و واقعا دلیلی وجود ندارد در حالیکه مدیریت ارشد به انان اطمینان واعتماد کامل دارد و آنها نیز هنوز احساس نیازی به ضرورت ارتقاء نکرده اند ما داعیه توسعه را داشته باشیم ، این دوستان هنوز شائبه های خود را در مورد عملکرد نسخه موجود سیستم یکپارچه و نقایص در نحوه انجام کار چه در مورد پیمانکار وچه در مورد نظارت دارند و معتقدند قبل از هرگونه برنامه ریزی جدید میبایست به آن رسیدگی شود و صورت مسئله شناخت مشکلات آغاز گام بعدی برای فرافکنی مسایل است.

قریب به 9 سال از تجربه سیستم یکپارچه شهرداری مشهد میگذرد ومسایل سیستم ، با ادبیات گوناگون واز زبان مدیران و کارشناسان مختلف بیان گردیده و بصورت مکتوب در همه جا موجود است، اما طرح مجدد مسئله شناخت، یعنی به کجراهه افتادن و از دست دادن زمان.

واقعا نمیدانم یا من در نادانی عمیقی سرگردانم ویا این بزرگواران منتقد ، کلام ما را درک نمیکنند ،زیرا هیچ درک مشترکی به ما و این بزرگوارن وجود ندارد و کاملا آشکار است که حتی در تعریف هدف هم اختلاف جدی داریم.

یعنی بعداز یک دهه از تجربه پیاده سازی سیستم یکپارچه شهرسازی، واقعا جایز است، صحبت از مقدمات وضرورت شناخت کنیم ؟ یعنی انصافا همه اندو خته ها را کنار بگذاریم وبخاطر عدم شناخت عده ای، مجددا شناخت مشکلات را آغاز کنیم؟ ما که داعیه خودکار سازی داریم و قریب به 70 درصد مسایل سیستم را از پیش رو برداشتیم دوباره نقطه سر خط ؟

زیبنده شهر مشهد نیست که با آن همه اندوخته در پیاده سازی سیستم یکپارچه ، شبیه شهرهای کوچک مبتدی در خصوص مسلمات، جلسه مباحثه ومناظره برگزار کنیم .

بنظر میرسد عنان حرکت در دستان کسانی است که قصدی برای تاخت به سمت هدف ندارند و بلکه اگر هوشیار نباشیم به همین اندوخته ها نیز خواهند تازید ومجالی برای توضیح هم نخواهند داد و جلسات ما یک شوی بزرگ برای انان است که میتوانند تبدیل به یک شوالیه بزرگ شوند!

هنوز مجموعه کارشناسی و مدیریتی ستادی به باور ضرورت ارتقاء نرسیده اند و بر خلاف سخنرانیهای به ظاهر موافق، هنوز شائبه های بسیاری در ذهن دارند که فقط زمان میتواند پاسخگوی ان باشد و شاید این حق انان وبسیاری از مدیران دیگر باشد که افق ترسیم شده برای شهرسازی الکترونیک وشهرداری الکترونیک را یک دروغ بزرگ بپندارند و خود را معصومانی که هیچگاه آلوده نمیشوند ، و خویش را تنها حافظان منافع شهرو شهروند قلمداد کنند .

یقینا برای کشف حاشیه ها و مسایل فوق الذکر، نیاز به مستندات وشواهد نیست وفقط کافی است کمی به زمزمه های پیرامونمان گوش فرا دهیم !

خروج من از این شرایط، در واقع گوشه عزلت گزیدنی بود که ترجیح دادم در فضای کنونی بجای دامن زدن به حواشی وافزودن به مشکلات ، در یک حالت حداقلی، خدمتی به زائران ومجاوران امام رضا (ع) داشته باشم و در کنار تمام دوستانم در منطقه ثامن وقف آقا علی بن موس الرضا باشم زیرا این سعادتی بزرگی است که امیدوارم استحقاق آنرا داشته باشم!.

 

شیرازی-رئیس شهرسازی منطقه ثامن

آسیب شناسی شهرسازی در شهرداری مشهد

 

طرح مسئله

در نظام کنونی، ارایه خدمات شهرداری مشهد به شهروندان، شهرسازی و فعالیتهای مرتبط با آن ، شاید در رتبه اول از حیث کمیت باشد. زیرا شهر مشهد با احتساب محدوده تحت نظارت خود مساحتی بالغ بر 56000هکتار را شامل میگردد که در درون آن مجموعه ای از مراجعات ،مداخلات ، معارضات ، تصرفات و در نهایت ملاحظات تنیده در یکدیگر میجوشد و پیش میرود اما در دامن سنگین شهرداری که گاه سنگین میرود وگاه سبک .

مسئله ماییم و مردم و آنچه بین ماست . گه راضییم و گه نالانند و در نهایت همه سازگاریم ! گه غرق فرداییم و گه مانده در دیروز شهر و آنچه نیست ، امروز است ، برای پیدا کردن راهی! سالهاست در گرداگرد دایره معنویت امام رضا، همه شاکر بودند و مجاور، که این نگین اهل بیت، در غریبی اهل خود ،یاریگر زائر بود و مجاور و ما نیاموختیم !

شهرمان مشهد، به کرامت ایشان، به پایتخت معنوی جهان شیعه، بدل گشت و ما هنوز کوچک ماندیم، در قواره توس، خرامیده در دشت کشف رود!

بیش از یک قرن از تلاشهای شهرداری در شهر مشهد میگذرد ،(جشن صد سالگی)از روزی که در کوی برزن داروغه و گزمه در شهر، چراغ بر تاریکی کوچه های شهر، روشن میکرند و تا امروزشهرداری، در 13 ناحیه و چند ده هزار هکتار، گل امید بر شهر میپاشد و خدمت میدهد و میجوشد.

همیشه شهرداری، چشمه جوشانی بوده است از خدمت، اما گه زلال روان و گه گل آلود !

آنچه تلاش کردیم به عرق جبین، ((قربتا الی الله)) کرامت بود برای شهروند و عزت بود برای آقا امام رضا، اما در وقت انصاف ، دیدیم کم مایه بود و غش!

در وقت درو، گه داسی نبود وگه اتشی بر خرمن و مردم که به کرامت آمده بودند باور نکردند، عرق جبینمان را وآنچه گاهی بدستمان دادند ، خرمنی بود از تهمت !

نظام شهرسازی، که برای به سامان کردن آمد، خیش بر دوش کشید و پاشید دانه امید بر زمین شهر(1352) اما بسیار از دانه ها را، مرغان مهاجر و مورچه گان خانه زاد، برچیدند و به توشه زمستان خود بردند!

وسبب همان خاطرات تلخ ، شهروندان ناباورند، گاهی از اینکه باغی خواهیم ساخت پر از گل ! و شهرداری دارد امید، از صاحب شهر، آقا امام رضا ،که بسازیم آنچه شایسته ایشان است و مجاوران و زائرانش .

الهی که چنین باد

 

ابعاد مسئله:

  1. فرآیند شهرسازی شهرداری از منظر ضوابط ومقررات
  2. فرآیند شهرسازی شهرداری از منظرتشکیلات نیروی انسانی و توان فنی
  3. فرآیند شهرسازی شهرداری از منظر ابزارها و تجهیزات (سخت افزاری ونرم افزاری)
  4. فرآیند شهرسازی شهرداری از منظر نظارت و کنترل

 

  1. فرآیند شهرسازی شهرداری از منظر ضوابط ومقررات

در واقع شهر مشهد، قریب یک هزاره از عمر خود را به صورت خود جوش، توسط مشتاقان ثامن الائمه که برای قصدقربت به ایشان، در گرداگرد آن سکنی گزیدند، شکل گرفت و رشد کرد .

و قانونی که حاکم بود، احترام به حضرت و ختم شدن همه شوارع، برای زیارت ایشان بود.

شهروندان به قصد قربت، در خدمت زایرین بودند و همه وقف آقا امام رضا (ع) قرار گرفته بودند و در میان آن همه بافت در هم پیچیده و در هم تنیده ارگانیکی، به قدر کفایت صفا وجود داشت و صمیمیت که امروز به آن هویت مینامیم وخاطره !.

آنروزی احمد شاه، تاج سلطنت را به رضا خان هدیه کرد، کلنگ توسعه مدرن برتن شهر کوبیده شد و مفهوم خیابان پدید آمد و شهرسازی مدرن ، بر شهر مشهد سایه انداخت .

با گذشت هشت دهه از آن روز ، نقشه ها وطرحهای زیادی برای شهر مشهد پدید آمد ،از طرح خیابانهای اربعه پیرامون حرم، توسط مهندسین مشاور بوربور و طرح جامع خازنی گرفته ، تا به امروز یعنی بازنگری طرح جامع مهرازان و مجموعه شهری مهندسین مشاور فرنهاد(تا به امروز بیش از 20 طرح کالبدی اصلی) .

سالهاست که به طور مستمر، برای نظام بخشیدن به کالبد فیزیکی شهر ضابطه تولید میشود و به مرور زمان از یاد میرود.

از منظر آسیب شناسی، هیچگاه این ضوابط دسته بندی و نگهداری نشد و گاهی در سینه کارمندان قدیمی ماند و از یاد رفت .

 

 

ضوابط تدوین شده در این هشتاد سال ،دارای آسیبهای زیر بودند:

  • محدود به زمان معین بودند.
  • محدود به مکان معین بوده و جامع الاطراف نبودند.
  • فاقد آیین نامه های اجرایی بوده و مرتب مورد تفسیر اشخاص قرار میگرفت.
  • در تضاد و گاها در تناقض با یکدیگر بودند.
  • سطحی نگر و به حل مسایل ملموس پرداخته و از پیش بینی آینده قاصر بودند.
  • مراجع مختلفی (چه مشروع قانونی و چه غیر مشروع ) به تولید و ابلاغ ضوابط میپرداختند.
  • به روش سنتی به مورد اجرا گذارده شده و انسان محور بودند.(خطاپذیری)
  • هیچگاه طبقه بندی وثبت نشدند.
  • به اطلاع عموم نرسید و در اختیار افراد محدودی قرار گرفت .

 

این روند، حتی تا کنون نیز، ادامه دارد و متاسفانه بسیاری از آسیبهای فوق الاشاره، در ضوابط در حال استفاده و درحال تدوین کنونی نیز ، مشاهده میشود.

تا مادامیکه که روند تولید و ابلاغ ضوابط، شفاف وقانونی نشود و کمیته های کارشناسی معینی(خبرگان) مسوولیت این موضوع را بر عهده نگیرند، متاسفانه ما شاهد خواهیم بود که افرادی با درجه هوش ونبوغ مختلف ! به تولید ، ابلاغ و تفسیر ضوابط خواهند پرداخت و گاه از سر سهو و گاه از سر جهل و گاه از سر رندی به تخریب بنیانهای شهرسازی شهرداری وبالتبع شهر مشهد منجر میشوند.

این مطلب ،خدای ناکرده به معنی زیر سووال بردن تلاشهای صادقانه بسیاری از مدیران و کارشناسان گذشته و حال نیست، بلکه انتقاد از نبود نظم و نسق و یک فرآیند استاندارد، برای این امر حیاتی است.

مسلما اگر ضوابط ،در مرحله تدوین وابلاغ ،دارای این همه آسیب باشند، چطور میتوان امیدوار بود که در مقام اجرا و عمل، بتواند به شهر نظمی دهد و باعث تکریم شهروندان گردد.

درصد تمایل، برای استفاده از ابزارهای مدرن و الکترونیکی ، هنوز پایین است وتجربه ثابت کرده است که تکیه کردن بر انسان ، برای اجرای ضوابط ، جوابهای درست و مطلوبی را بدست نمیدهد و از ثبات کافی نیز برخوردار نیست.

نگاهی به روند اجرای ضوابط شهرسازی، در شهرداری مشهد در 30 ساله اخیر تابع نموداری سینوسی بوده و از اوج وحضیض های مختلفی ،عبور کرده و متاسفانه آنچه بدست نیامده، ثبات است ،در این فرآیند.

شاید در نقد این روند ،کمتر بتوان بر فعل نخواستن، ایراد گرفت زیرا همه مدیران خدوم گذشته، چه در کلام و چه در عمل، خواهان تنسیق امر ضوابط و مقررات بوده اند، اما آنچه ویرانگر بوده، افراط وتفریطها و انسان محوری، فعالیتها بوده و از بسترهای نرم افزاری وسخت افزاری، کمتر بهره برده اند ،لذا به محض تغییر شرایط مدیریتی، همه چیز از نو آغاز گشته و نظام شهرسازی ما، شامل دهها خط موازی است که نقطه آغاز همه آنها یکی است و صرفا در نقاط انتهایی، دارای تفاوتهای در طول و اندازه هستند!

در حداقل یک دهه اخیر، تلاشهای وافری ،برای بکار گیری ماشین بجای انسان ، در فرایند اجرای ضوابط انجام گرفته ، ولی هنوز نتایج مطلوب آن ،به بار ننشسته و تلخی های فازبستر سازی وفرهنگ سازی آن ،گاه باعث طغیان مدیران و کارشناسان شده و شهروندان نیز ، به قدر کفایت بهره مند نگردیده اند که این موضوع نیز بجای خود مورد آسیب شناسی قرار میگیرد.

در جمع بندی این بخش از آسیب شناسی، راه های برون رفت از این بن بست، پیشنهادات ذیل ارایه میگردد که امید است در نظر آید و بکار آید!

  • تشکیل کمیته کارشناسی (متشکل از خبرگان شهرسازی ) تحت عنوان کمیته شهرسازی با ابلاغ رسمی و مدت دار از سوی بالاترین مقام دستگاه شهرداری با اختیارات کافی ، که این کمیته در محل معاونت شهرسازی به نظم و نسق داشته ها موجود بپردازد .
  • طی ابلاغی کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی موجود که در بدنه اجرایی شهرداری، به تهیه وتفسیر ضوابط مشغولند از ادامه کار، منع گردیده و اختیارت آنان سلب شود و تاکید شود هرگونه اقدامی خلاف این ابلاغ توسط دستگاهای نظارتی مورد پیگیری قرار خواهد گرفت.
  • تهیه شیوه نامه تدوین ضوابط و آیین نامه های اجرایی و ابلاغ به دستگاه های اجرایی
  • جایگزینی 100% رایانه بجای افراد در فرایند اجرای ضوابط(تکمیل فاز نهایی سیستم)
  • پشتیبانی موثر و بروز و اصطلاحا در لحظه، از طریق این کمیته، برای رسیدگی به مشکلات وابهامات
  • نظارت کارآ و موثر، بر روند اجرای ضوابط (مونیتورینگ) توسط دستگاه های نظارت و ارسال اخطارهای انحراف، به کاربران به منظور پیشگیری از تمایل به انحراف (پیشگیری)
  • تهیه شیوه نامه تولید لوایح برای ارسال به شورا و تنسیق، شیوه تهیه مصوبات، در همکاری با شورا توسط همین کمیته.
  • تاکید های مستمر به مدیران میانی وارشد، برای پرهیز از مصلحت بینی و اقدامات خلاف رویه و پایبندی به شیوه نامه مصوب
  • استفاده از انواع مختلف شیوه های اطلاع رسانی ضوابط به شهروندان، شامل (نشر کتاب- اطلاعیه های مستمر در انظار عمومی چاپ بروشور و نشریات مختلف و سایتهای ایتنرتی و اینترانتی
  1. فرآیند شهرسازی شهرداری از منظرتشکیلات نیروی انسانی و توان فنی

در واقع از این منظر، شهرداریها همیشه مظلوم واقع شده اند، زیرا متاسفانه سنگ زیربنای تشکیلات نیروی انسانی شهرداری منبعث از قانون ضعیف ماده 55 شهرداریها که در بخش وظایف به ارایه لیستی از فعالیتهای سطحی و عامه پرداخته و جایگاه شایسته ای را، ترسیم ننموده که همین موضوع سالهاست که مورد سوء استفاده قرار گرفته و حجم انبوهی از نیروهای یدی و کم سواد در بدنه تشکیلاتی شهرداری متراکم شد و اجرای امورات فنی و علمی نیز، بدلیل اقتضاعات زمان خود ،به همین افراد واگذار شد .

نتیجه تقریبا قابل پیش بینی است ،یعنی افرادی با قوه کارشناسی کم، در مواجه با مسایل کارشناسی، مسلما راه را بدرستی انتخاب نمی نمایند و با سطحی نگری ذاتی خود، بجای شفاف سازی و اطلاع رسانی، به استبداد ومخفیکاری پرداخته وزمینه های انحراف قانون را فراهم مینمایند.

عدم موفقیت نسبی (حداکثر 25%) در اجرای کلیه طرحهای کالبدی گذشته شهر مشهد، اصلا کارنامه خوبی برای این تشکیلات بدست نمیدهد، گرچه در همین فضای ناکارآمد، افراد بسیاری، تلاشهای دلسوزانه ای برای جلب رضایت شهروندان نمودند و نمیبابیست سهم آنان را، در همین پیشبرد نسبی اهداف فراموش کرد که خداوند پشتیبانشان باد وجزای خیرشان دهد.

در این فرا رو، نظام شهرسازی، آسیبهای بسیاری را متحمل شد و هنوز آثار زیانبار آن ملموس است و هنوز در حال اثر گذاری است !

در واقع مقاومتهای شدید یک دهه گذشته پرسنلی، در مقابل تغییرات و بهره گیری از فن آوریهای نوین از همین موضوع سرچشمه میگیرد. و گهگاه بشکل دلسوزی های شبه کارشناسی نیز، تبلور یافته و در ذهن مجموعه کارشناسی و مدیریتی جدید نیز، رخنه میبابد و با استفاده از اهرم های افتراء و تهمت، حتی از حذف فیزیکی پرسنل ترقی خواه نیز، ابایی ندارند !

روند کند تغییر چارت تشکیلاتی و ضعفهای اساسی حتی چارت جدید، که در واقع بدون توجه به آینده حتی دهساله آتی شهرسازی، تدوین گردیده و بکلی فواید فن آوری را فراموش نموده و مجددا انسان محور، طراحی گردیده و افراطی عجیب ، اینبار در بکار گیری وجایگزینی، نیروی کارشناسی دارد و بیم ان میرود اینبار شهرسازی از آنسوی بوم بیافتد !

 

در حال حاضر ودر وضع فعلی در سطوح مختلف مدیریتی ، کارشناسی در ارتباط با فرآیند اجرای ضوابط ، مشکلاتی مشاهده میشود که به شرح زیر تقدیم میگردد:

  • کم سوادی نیروهای کارشناسی و فقدان مهارت های لازم در بکارگیری ابزار
  • رونق نگاه مصلحت اندیشانه و گاها قیم مآبانه در بخشی از بدنه مدیریتی شهرسازی
  • کم رنگی نگاه خرد جمعی و علاقه مندی به صدور فرامین وروشهای خلاقانه شخصی !
  • کم اعتمادی و گاها بی اعتمادی مجموعه کارشناسی به یکدیگر در انتقال دانش شهرسازی
  • نسج یافتن روشهای غیر هنجار در نظام رشد سلسله مراتبی کارشناسی و مدیریتی و گاها غیر اخلاقی !
  • فقدان نظام ارزشیابی موثر و کارآمد و سطحی شدن روند موجود( صرفا انجام تکلیف)
  • عدم بکار گیری موثر از روشهای تشویقی و وجود روحیه بی تفاوتی در مقابل کیفیت نتایج
  • عدم استمرار وثبات در فرآیند آموزشهای ضمن خدمت کارشناسان
  • مسایل ومشکلات مادی و مالی کارشناسان و گاها مدیران ! و حمایت کم شهرداری

 

پیشنهادات:

  • تلاش برای تغییر ساختار تشکیلات کارشناسی شهرسازی هر چقدر هم که دیر باشد وسخت ، زیرا ما امروز همان فرداییم !
  • تهیه و ابلاغ آیین نامه آموزش ضمن خدمت کارشناسی و موظف کردن واحدهای مسوول به برقراری ثبات در این فرآیند
  • تهیه دستورالعمل مناسبی در مورد شیوه و قوانین رشد پستهای سازمانی و نحوه به عهده گرفتن مسوولیتها
  • برگزاری آزمونهای اداواری تخصصی برای همه صاحبان پستهای کارشناسی و مدیران میانی و الزام به بدست آوردن حدنصاب مناسب برای استمرار احراز پست کارشناسی و مدیریتی
  • مصوب کردن دستورالعملهای فوق الذکر در شورا برای ایجاد ثبات در فرآیند
  • رشد بیشتر حمایتهای مالی ومادی در قالب حداقل وامهای مناسب مسکن حداقل از طریق لابی کردن با بانکها
  • و.....

 

  1. فرآیند شهرسازی شهرداری از منظر ابزارها و تجهیزات (سخت افزاری ونرم افزاری)

از سال 1970 به بعد دنیای غرب ،با پذیرش این اصل انسانی که انسان دچار تزلزل و خطا میشود ، نسبت به جایگزینی رایانه ، بجای انسان ،در فرایندهای اجرایی اقدام نمودند و انقلاب نوینی را در نظام شهرسازی خود بوجود اوردند، بطوریکه کلیه پیشرفتهای کنونی خود را ،مدیون همین تغییر نگرش اساسی هستند.

آنها بدین منظور با استاندارد سازی وکمی کردن ابتدایی مسایل ، نرم افزارها وسخت افزارهای مناسبی را در اختیار گرفتند و با استفاده از صرفه جویی ایجاد شده از وقت وتوان کارشناسی، به توسعه کیفیات شهرسازی خود پرداختند ودر همه امور تصمیم گیری، خود تابع تصمیم سازی نرم افزارهای جامع هستند و ما چاره ای جزء به اعتراف این پیشرفت آنان نداریم.

در بخشهای اول تا حدودی روشن شد که عوامل عدم توسعه فن اوری در نظام شهرسازی حداقل شهرداری مشهد ، از کجا سرچشمه میگیرد وفعلا از عوامل برون سازمانی چشم پوشی میکنم و به خلاصه ای از اسیب شناسی وضعیت نرم افزار و سخت افزار موجود میپردازیم :

  • عدم وجود برنامه مصوب معین و جزیره ای فکر کردن نظام پایه گذاری IT در شهرسازی شهرداری مشهد
  • عدم شناخت دقیق از نیازها و به نوعی فله ای عمل کردن بدلیل عدم وجود تجربه کافی و کم توجهی سازمان کامپیوتر به مسایل مبتلابه شهرسازی و گاها انکار مسئله
  • عدم فرهنگ سازی کافی وایجاد باور در مجموعه مدیریتی وکارشناسی در خصوص فواید اقدامات
  • طولانی بودن وهزینه بر بودن فعالیتهای مرتبط با بستر سازی باعث بدبینی دسته ای از مدیران شد.
  • تغییرات مکرر بدنه ارشد شهرداری و عدم اعتقاد به بعضی فرآیندها بدلیل نگاه کارنامه ای
  • عدم بکارگیری نیروهای ماهر بقدر کفایت به منظور دریافت تکنولوژی و راهبری موضوع
  • شیطنت و رندی افراد و اشخاص مختلفی (عمدی وسهوی) در کند کردن سرعت توسعه سیستم وتلاش برای ایجاد جو بدبینی به سیستم و حتی افراد و درگیر کردن مجموعه از داخل وصرف انرژیهای بسیار صرفا برای رفع اتهامات و عدم رسیدگی به مسایل فنی
  • مشکلات بسیار مربوط به حوزه متولی گری موضوع، بدلیل چند بعدی بودن مسئله و سعی وخطاهای بسیار و آسیبهای فراوانی که هر مرتبه در این نقل وانتقالات حوزه متولی گری رخ میدهد
  • عدم تنظیم بین خواسته ها و توقعات با حقایق موجود سیستم و بروز احساس کم توقعی از سیستم
  • عدم وجود سیستم مهندسی مجدد در فرایندهای سیستم و خلاء کمیته کارشناسی خبره برای استاندارد سازی فعالیتها و ثبات در خروجیها.
  • عدم همکاری متولیان مختلف موضوع و فقدان ضمانت اجرایی لازم برای تصمیمات

 

با همه ایرادات برشمرده در بالا تجربه سیستم شهرسازی شهرداری مشهد در کشور بی نظیر بود و در صورت حفظ میراث و وحدت رویه در حوزه متولی گری سیستم میتواند شهر مشهد را به شهر پیشتاز ،در حوزه الکترونیک بدل نماید اما آنچه از وضع موجود به چشم میاید در این سمت وسو نیست و نگرانیهای بسیاری وجود دارد که گاها قابل بیان و شاید در کوتاه مدت قابل اثبات نیست و فرافکنی های بسیاری میشود که گاه شاید انکار مسئله راحترین راهکار ولی در عین حال غیرمسوولانه ترین راه باشد.؟!

 

راهکارهای پیشنهادی

  • تشکیل کمیته کارشناسی ، متشکل از خبرگان شهرداری برای استفاده از خرد جمعی و تدوین فوری آیین نامه های اجرایی وبرنامه های توسعه و پایبندی به آن (این کمیته الزاما میبایست مشترک بین معاونت شهرسازی وسازمان کامپیوترباشد)
  • مهندسی مجدد فرآیند موجود و برقرای نظم ونسقی جدید برای دستیابی به حداقل شهرداری الکترونیک
  • سرعت دادن به حل مسایل و مشکلات موجود و تحویل دادن چک لیست منظمی از عملکرد در رفع مشکلات و جزییات فنی آن
  • تمام کردن مراحل نهایی خودکار سازی وورود به فاز هوشمند سازی سیستم.

به عنوان کسی که دیگر در حوزه مدیریت سیستم شهرسازی ادعایی ندارم و دیگر قصدی برای ورود به عرصه قبلی ندارم ، اعلام مینمایم وضع موجود شرایطی نیست که به نفع شهرسازی وشهرداری باشد و رخوت وسستی بر سیستم در حال حاکم شدن است و خرد جمعی مورد استفاده قرار نمیگیرد و سیستم در حال بازگشت به شرایط دوسال قبلی خود میباشد و تلاشهای چشمگیری برای نهایی کردن فاز نهایی خودکار سازی به چشم نمیخورد و مشاور سیستم به حال خود رها شده و اراده ای برای سرعت دادن به توسعه مشاهده نمیشود!

 

  1. فرآیند شهرسازی شهرداری از منظر نظارت و کنترل

قدر مسلم، حتی در صورتیکه به فرض مثال همه فرآیندها و مسایل بالا در شرایط مناسب باشد در صورت عدم وجود نظارت عالیه موثر، روند تخریب وانحراف فعالیتها اغاز میگردد و قوانین به خدمت سوء استفاده گران و مغرضان در خواهد آمد و خرمن به آتش خواهند کشید و دانه های زحمت را به تاراج زمستان خود خواهند برد.

نکته حیرت انگیز در نظام نظارت شهرسازی، حرکت پشت سری است و بجای راهبری موضوع به ترمیم عواقب پرداخته و دائما با معلول سرو کار دارد و فرصتی برای شناخت علتها ندارد و گاها اراده ی !

مشکلات موجود در حوزه نظارت شهرسازی (کنترل) به طور خلاصه به شرح ذیل میباشد:

  • معلول محوری و برخورد سطحی با مسایل بدلیل فروانی مشکلات جاری و روزمره شهروندان
  • عدم تجهیز مناسب، از منظر نرم افزار وسخت افزاربه منظور مونیتورینگ مستمر فعالیتها
  • کم بودن پشتوانه های کارشناسی برای تدبیر مسایل و فزونگی مسئله مصلحت اندیشی
  • کم بودن ضمانت اجرایی در حوزه تصمیم سازیها و تصمیم گیریها

 

آنچه از وضع موجود دیده میشود در یک چنین فضایی دسته ای از مدیران وکارشناسان در مناطق مختلف شهرداری به تدوین بخشنامه های داخلی متنوع و رویه های غیرمسنجم و... مشغول میشوند و دلهره چندانی از سوال چرایی و به چه مستندی ،دستگاه های نظارتی نخواهند داشت و در حداکثر شرایط اقتضاعات محلی ، اختیارات تعریف نشده مدیریتی خود را دلیل موجهی برای کنار نهادن رویه های سیستم تلقی نموده و معتقدند در شرایطی که حوزه ستادی دلشمغول مسایل درونی خود میباشند ! دلیلی برای متوقف کردن روال جاری خود، نمی بینند ودر چنین فضایی صره از ناصره تشخیص داده نمیشود.

امید است مجموعه ستادی بالاخره بر مشکلات داخلی خود فایق آید و نظمی جدید از نیروهای کارشناسی واقعا خبره، برقرار نماید و یکبار دیگر به عنوان فصل الختام آراء ، به تدوین شیوه نامه ها ، آیین نامه ها و دستورالعملهایی بپردازد که مناطق و کاربران سخت بدان نیازمندند و با تکمیل فرآیند سیستم شهرسازی، طعم شیرین میوه ، شهرسازی مبتنی بر فن آوری (شهرالکترونیک)، را به دهان شهروندان بچشاند .

 

((امید از خداست پس یقینا ما امیدواریم ، خداوندگارا چنین باد))

قربانعلی شیرازی- کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری- رئیس شهرسازی منطقه ثامن

فن آوری اطلاعات (IT ) و چالشی بنام شهرسازی سنتی

 

مَطلَع سخن

روزگاری انسان در تخیلات شاعرانه ، فارغ از واقعیت زمینی خود ، چشم به رویایی آسمانی داشت(ایده اتوپیایی) وآنگاه که رنسانسی بپا کرد از آنچه فریب میپندارید، در زمین به هر آنچه که دید، امید بست و به تنظیم امور دنیوی پرداخت و چشم از آسمان شست .

به چرخ صنعت غَره شد و طبیعت را به سیطره کشید و رنگی نماند از رنگین کمان جز سیاه وسفید ! (تفکر پوزيتويسم).

ودیگر بار رنگ باخت، آنچه تدبیر کرده بود و آنگاه که، جنگ کرد بر سر میراث خود و جهان شعله ور شد، آنچه باقی ماند خرابی بود و ویرانی،(جنگ جهانی اول ودوم) اما دیری نپایید که بازسازی کرد در اندیشه، و بهسازی کرد در دوستی با طبیعت ،و به حساب وکتاب آمد، آنچه میخواست، با آنچه داشت .(تهیه طرحهای کالبدی)

اما هر چه به نظم میپرداخت، کمتر بدست آمد، چون نه طبیعت، بر زنجیر ماند و نه آدمی به حساب، و اینبار، بشر اعتراف کرد، به آنچه اشتباه میپنداشت و چون خضوع کرد، راهی پدید آمد و اینبار بیاد آورد، علم الاسماء را، و بکاربست امانت الهی را (عقل) وآنچه بدست آمد، امروز است !(نظام سیستمی مبتنی بر فن آوری).

الف - شهرسازی در بستر زمان

همانطور که در مطلع سخن پیداست ، با گذشت حداقل چهار دوره قابل طبقه بندی در شهرسازی، نتیجه تجربه گرانبهای بشریت است که هرکدام ،در زمان ومکان خود، بخشی از نیازها را، پاسخ گفت ،اما هیچگاه پاسخ دهنده کامل آرزوهای پایان ناپذیر بشریت، نبود.

نه ایده الهای قرون 17 و18 به منصه ظهور رسید و نه برنامه های منظم کالبدی توانست ،اینده شهرها را تضمین نماید و در مقابل تغییرات مداوم شرایط وخواسته های محیط طبیعی وانسانی، عاجز ماند .

اما رویکرد اساسی متخصصین شهرسازی، به پشتوانه تغییر رویکرد فلسفی در مورد انسان، یعنی اصل خطاپذیری و با اتکاء بر پیشرفتهای تکنولوژیکی، (فن اوریهای نوین رایانه ) ساختاری را به نام ، نظام سیستمی مبتنی برفن آوری، بنیان نهاد که قریب به 4 دهه است که نظام تصمیم سازی وتصمیم گیری مدیریت شهری در دنیای غرب در آن نهادینه شده و بسیاری از کشورهای در حال توسعه نیز، به ناچار به پیروی ، سعی در الگو برداری نموده اند.

اما چیزی که در کشور ما مشهود است ،تاخیر معنادار در این الگوبرداری بوده و با یک فاصله چند ده ساله حتی در شیوه های طرح مسئله، روبرو بوده ایم و چیزی که در این مقاله سعی در روشن کردن ابعاد آن خواهیم داشت ، چالش بزرگی است که به همین سبب ،گریبانگیر نظام شهرسازی ما گشته و بن بستی از نظام فکری و اجرایی را دیکته کرده است و اگر تلاشی برای شناخت مسئله ننماییم و به شیوه رایج صورت مسئله را پاک کنیم، آتشی است در خاکسترکه دامنگیرمردم است و دولتمردان !

ب- شهرسازی و چالشهای نو

در واقع دراواخر دهه 70 ، پس از آنکه تهیه طرحهای جامع و تفصیلی رونق گرفته بود، در مراحل نهایی تکوین و تکمیل خود وارد عرصه جدید تری شد که دو اصل عمده در اين دوره مورد اهتمام قرار گرفت :

1- به نظم در آوردن  فعاليت هاي عمده شهري (مسكن، كار، تفريح، ارتباطات)

2-استاندارد نمودن نيازهاي كمي و كيفي زندگي شهري

در حقیقت ،مرحله استاندارد سازی نیازهای کمی وکیفی و ورود علوم ریاضی وآمار به شهرسازی، زمینه ساز آغاز مرحله نهایی از توسعه شهرسازی در جهان غرب گردید، بدین مضمون که، استاندارد سازی وکمی کردن فرآیندها ، تصمیمات ، ضوابط و... خودبه خود، بستر ورود فن آوری وتکنولوژیهای نرم افزاری مبتنی بر رایانه را به عرصه شهرسازی باز کرد و با استفاده از تمام ظرفیتهای رایانه و نرم افزار ،کلیه ضعفهای موجود در فرآیند شناخت ، تحلیل، وارزیابی (ساختار تهیه طرحهای کالبدی) پوشش داده شد و فرصت های بزرگی را در عرصه تصمیم سازی وتصمیم گیری، در اختیار مدیران شهری قرار داد و متخصصان نیز، مجالی برای پرداختن به کیفیتهای غیر کالبدی بدست آوردند و در حقیقت مرحله چهارم توسعه شهرسازی، در دنیای غرب کلید خورد و هنوز هم این سناریو، حاکم است و نتایج چشمگیری را حاصل نموده است ودرمرحله چهارم (1970 به بعد) ، عمده توجه آنان به جنبه هاي غير كالبدي شهرها و ايجاد نگرش هاي جديد در برنامه ريزي توسعه شهري، متمرکز شد و نظریه عمومی سیستمها ،جایگزین توانمندی شد، برای انسان، در عرصه برنامه ریزیهای کالبدی وفیزیکی که در ادامه، این موضوع بیشتر مورد تحلیل قرار میگیرد، زیرا نکته اساسی که این مقاله ،سعی در ارایه آن دارد، تحلیل همین رویکرد ،در دنیای غرب ومقایسه با شرایط موجود کشورمان را دارد، زیرا اعتقاد برا ینست که ، منشاء بسیاری از چالشهای موجود شهرسازی ایران ، در عدم الگوبرداری مناسب ،از ظرایف ولطایف ، همین مرحله از توسعه شهرسازی غرب ، بوده است.

کلید ماجرا در واقع ،از ورود پر رنگ علوم آمار وریاضی به عرصه شهرسازی شکل گرفت ،به این معنا که به منظور استاندارد نمودن نیازهای کمی وکیفی زندگی شهری ، عمده معیارها ، نتایج و احتمالات ،بر مبنای ریاضیات استوار شد و به اعدادی کمیت پذیر، بدل شد که در واقع، ترجمه ای تخصصی، از کیفیات زندگی انسان بود به زبان ریاضیات .

این اتفاق با پیشرفتهای علوم رایانه همزمان شده بود و جرقه بزرگی را، برای ورود فن آوری به شهرسازی ایجاد کرد و متخصصان علوم IT ،فارغ از پیچیدگیهای نظام شهرسازی، با استفاده از نتایج ریاضی برای غناء مراحل مختلف شهرسازی، (شناخت ، تحلیل، ارزیابی) موثر واقع شدند و در اوایل دهه هشتاد ،پا را از این نیز فراتر گذاردند و مسوولیت انجام کامل فرآیند شناخت ، تحلیل وارزیابی را نیز، نرم افزارها برعهده گرفتند و مبتنی بر اصول ریاضی، بدست آمده از ترجمه قبلی، به تولید انواع سناریوهای محتمل، پرداختند و بخاطر ماهیت ذاتی رایانه (امکان کنترل آنلاین بازخ وردها) انقلابی بزرگ ،بوقوع پیوست و در اندک زمانی، سیستم های متنوعی (MIS&GIS )به بازار آمد که قادر بودند ،هزاران لایه و بانک اطلاعاتی را تحلیل نمایند و روابط و وابستگی بین داده ها راکشف نمایند و در نهایت، سناریوهای متعدد مداخله را به صورت در لحظه ، مورد ارزیابی قرار داده و با بنیان نهادن سیستم تصمیم سازی آگاهانه، همه ضعفهای طرحها وبرنامه های کالبدی قبلی که در مقابل تغییردر شرایط زمانی و مکانی، قادر به پاسخگویی نبود را ،پوشش دهند وبا کنترل بازخوردها ،به ارایه تنوعی از گزینه های مداخله برای تصمیم گیری بپردازند.

در مرحله پیشرفته تر، همگام با دستاوردهای جدید سخت افزاری ونرم افزاری، شیوه های متنوعی از گزارش سازی با گرافیک های مطلوب ،(سه بعدی) به ترسیم نتایج، در محیطهای مجازی برای هر انواع سناریوها پرداخته شد.

اما هدف از ارایه این نکات اینست که، در مقام مقایسه نظام شهرسازی با دنیای غرب، ضعفهای آشکاری مشهود است که بدان اشاره میشود.

با نگاهی به تکنیکهای موجود در مطالعات شهری کشورمان که توسط اکثر مشاوران بزرگ وکوچک مورد استفاده قرار میگیر د و در نشریات تیپ مشهور سازمان مدیریت وبرنامه ریزی (مثلا تیپ 12) به چاپ رسیده است، این مطلب کاملا آشکار است که فرآیندهای مورد استفاده در کشورمان ، مربوط به همان مرحله سوم توسعه شهری اروپاست (تهیه طرحهای کالبدی ونظام برنامه ریزی فیزیکی) ، با این ضعف که آخرین فاز از مرحله سوم اروپا که شامل استاندارد نمودن نيازهاي كمي و كيفي زندگي شهري با استفاده مناسب از علوم ریاضی وآمار است ،در شهرسازی ما اتفاق نیفتاد وبه همین سبب است هیچگاه ، شهرسازی ما آمادگی ورود به مرحله چهارم توسعه شهری که شامل استفاده از نظریه عمومی سیستم ها ست را، بدست نیاورد و صرفا در تلاشهای جزیره ای که محدود به زمان و مکانهای خاص بوده، اقداماتی صورت گرفت که هیچ گاه قادر به تغییر در ساختارها نشد، لذا اعتقاد بر اینست که شهرسازی ما در اقدامی مرتجعانه، به قابلیتهای نظام برنامه ریزی فیزیکی وکالبدی اصرار میروزد و در این بن بست، امید به رهیافتی جدید دارد ، اما افسوس که این دور تسلسل باطلی است که همه برآن سوارند و تیشه بر سنگ خارا میکوبند و حاصلی بدست نمیاید و مصداق واقعی این تجربه تلخ ،میزان پیشرفت فیزیکی برنامه جامع وتفصیلی ،در شهرهای کشورمان است که در بهترین حالت هیچگاه از 30 % فراتر نرفته است .

 

 

 

با این حال، هدف، انتقاد نیست ،بلکه شناخت چالشها و منشاء آن است، تا شاید چراغی باشد برای راه فردا

در مجموع عمده آسیبها و چالشهای موجود شهرسازی ایران در مواجه با فن آوری وعلوم IT به شرح ذیل است:

  • عدم تحقق کامل طرحهای کالبدی در دوره قانونی اجرا
  • ضعف آشکار طرحهای کالبدی برای انعطاف ،در مقابل تغییرات زمانی و مکانی محیطهای طبیعی وانسانی(عدم پویایی)
  • ضعف تکنیک فنی در کنترل بازخورد ها برای سناریوهای مداخله (بعداز دوره تهیه طرح) بخاطر ماهیت استاتیکی طرحهای کالبدی
  • عدم امکان کنترل صحت و سقم داده ها ، نتایج و اعتماد اجباری و چشم بسته به سناریوها
  • کمی نبودن استانداردها و معیارهاو ضوابط شهرسازی و تاکید بر جنبه های معنوی غیر قابل محاسبه
  • بهره گیری از فرآیندهای یکسویه وخطی (بدون توجه به بازخوردها)
  • عدم ایجاد فرصت برای مدیران اجرایی به منظور استفاده از فرصتهای آشکار و سوق دادن اجباری آنها به مداخلات خلاف طرح
  • افزونگی داده های وضع موجود و عدم طراحی ابزار های مناسب برای تحلیل وپردازش
  • چندگانگی های عمیق در تعریف دامنه ومشخصات داده های شهری (محیط طبیعی وانسانی)
  • یکسان نبودن فرمت داده ها
  • ضعف جدی در شیوه و میزان جمع آوری داده ها
  • ضعف عمیق درشیوه طبقه بندی ونگهداری داده ها
  • نبودن آیین نامه ها و شیوه نامه های اجرایی مشخص برای فرآیند تولید و نگهداری داده ها
  • هزینه بر بودن پشتیبانی وبروز آوری داده ها ی عمدتا تکراری بدلیل جزیره ای عمل کردن
  • رونق تفکر سنتی در میان بزرگان شهرسازی کشور و عدم اطلاع کافی از دستاورهای نوین IT
  • سطحی برخورد کردن در فاز شناخت و استفاده از داده های مخدوش ، غیر واقعی ، نامعتبرو...
  • رونق نگاه حداکثری انتفاع در طرحها و معطوف شدن دغدغه و انرژی بسوی منابع مالی طرحها
  • کتابخانه ای بودن اغلب دفترچه های طرحها و رونق نگاه تیپ محوری در فرآیند مطالعات(تکلیفی عمل کردن )
  • و...

بنظر میرسد اغلب آسیبها و چالشهای بالا ،گاها معلول یک دلیل اصلی باشند و آن عدم بالندگی ومعلولیت نظام شهرسازی کشور در الگوبرداری دقیق ، برای عبور از مرحله سوم(نظام برنامه ریزی فیزیکی) به مرحله چهارم(نظریه سیستمها) نظام شهرسازی غرب باشد.

و بنا بر مصادیق کاملا آشکار ،ملاحظه میشود، بسنده کردن به یک ساختار نصف ونیمه و عدم حرکت روبه جلو ، باعث معلولیت ،در نظام فکری شهرسازی کشورمان شده که گاها این معلولیت ،در حوزه اندیشه ،آنچنان رخنه کرده که صحبت از ضعف و بن بست موجود، باعث جبهه گیریهای کاملا قوی ومرعوب کننده میشود!.

 

ج مجمع الجزایر فن آوری در ایران

در همان زمانی که نظام شهرسازی، به درجا زدن در یک دور تسلسل، پرداخته بود ،متاسفانه نظام IT کشورمان نیز ، در جزیره نخوت و تکبر، هیچ کسی را به خود راه نداد و سرمست از پیشرفتهای نوین دنیای غرب، به فروش دیسیپلین و ظواهر سرگرم شد و گاها از حد یک نمایشگاه سخت افزاری برای روی میز کار، فراتر نرفت وبه رقص انواع صفحه نمایشها ( SCREEN SAVER ) برای حیرت مخاطبان بسنده شد !

متاسفانه نهال فن آوری در کشورمان ، چندان ریشه نداد و بجای درخت مثمر ،تبدیل به گلبوته تزیینی گشت تا همه مارا مطمئن سازد که ازقافله علم عقب نمانده ایم!

بنظر میرسد منشاء این مساله ،از آنجا آغاز شد که خبرگان IT خود را وارث علمی مستقل، فارغ از تجربه سایر علوم پنداشتند و نگاه ابزاری به رایانه که در خدمت سایر علوم ومتخصصان قرار گیرد را نگاهی غیر تخصصی و خارج از شأن حرفه ای قلمداد کردند.

و در این وا نفـسا ، نه تنها در عرصه تولید نرم افزاری بلکه سخت افزاری نیز، پیشرفتهای چشمگیری، بدست نماید و عمده توجهات به سمت نیاز سطحی بازار شامل نرم افزارهای تجاری از سیستم عامل گرفته تا انواع ویرایش گرها رفت و گاها ابزارهایی (tools) برای فارسی سازی محیطهای لاتین ارایه گردید و طراحی وتولید نرم افزار های پایه در زمینه شهرسازی اصلا مورد اقبال قرار نگرفت که شاید دلایل آنرا به شرح ذیل بتوان طبقه بندی کرد:

  • عدم مهارت کافی متخصصان IT در زمینه بانک های اطلاعات شهری
  • عدم آشنایی متخصصان علوم رایانه ای به نیازهای شهری
  • وجود نگاه تجارت محور وتمایل به سرمایه گذاری های زود بازده در طراحی نرم افزارها و عدم تمایل به سرمایه گذاری در پروژه های پیچیده وزمانبر، شهری و عمرانی
  • عدم حمایت عملی دولت از سرمایه گذاری در عرصه طراحی نرم افزارهای بنیاد محور و زیربنایی علی الخصوص در حوزه شهرسازی و عمران منطقه ای

 

 

  • سوء استفاده های غیر کارشناسی از مزیت های نرم افزاری وابسته به علوم شهرسازی، بدلیل شناخت سطحی از چگونگی عملکرد آنها(نمایش تجاری نرم افزارهای مرتبط با GIS برای متولیان ومدیران شهری و عدم توانمندی در پیاده سازی در محیطهای واقعی و گمراه کردن متولیان بجای اعتراف به ضعف در الگوبرداری، فقط به منظور استمرار حق معاش !)
  • ایجاد جو بدبینی بین مدیران شهری بدلیل طولانی شدن فرآیند طراحی و پیاده سازی نرم افزارهای شهری توسط تیم های ضعیف و ناکارآمد
  • تحمیل هزینه های سنگین وگاها غیر واقعی برای پیاده سازی نرم افزارها
  • ایجاد فضای ایده آلی و غلو در فواید نرم افزار در مرحله معرفی و ارایه نتایج ضعیف و شانه خالی کردن از زیر بار آن
  • مسوولیت پذیری پایین شرکتهای مرتبط با IT بدلیل ضعف در تشکیلات و ساختار و عدم رعایت رتبه بندی مناسب از شرکتها
  • ساده انگاری در مرحله شناخت نیازها و سطحی نگری در فرآیند طراحی نرم افزارها
  • و...

د - نتیجه گیری و پیشنهادات :

نتایج خسارت بار مطالعات سطحی در شهرسازی، متاسفانه نظام مدیریت شهری را به سوی نظام تصمیم گیری مصلحت اندیشانه، با دوره های کوتاه مدت مبتنی بر، ترجیحات فردی، کارنامه ای و خلاقیتهای ذاتی برده است که در مرحله پیش رفته تر آن ، رنگ وبوی قیم مآبانه نیز به خود میگیرد و مجموعه های کارشناسی ، به توجیه اقدامات و تمجید از نبوغ مدیران خود میپردازند و مشاورین نیز با دست خالی از پشتوانه های علمی مبتنی بر فن آوری، به تقلای تامین منافع کوتاه مدت گروهها و افراد مشغول میشوند و با استفاده از تجربه های عملی بخشهای اجرایی، صرفا به طبقه بندی مجدد همان داده ها پرداخته و با رنگ ولعابی علمی تر به کارفرمایان خود، باز میگردانند و بدون کمترین تعصبات کارشناسی در مقابل درخواست و اقتضائات شاغلان حوزه اجرایی ، به توجیه تغییر، در سناریوها و گزینه های خود، مشغولند!

شاغلان حوزه علوم رایانه نیز ،در دغدغه از دست دادن آخرین سنگرهای خود از استقلال علمی، دلمشغولند واز اینکه صرفا به عنوان، یک موضوع میان رشته ای و ابزاری ، برای سایر رشته ها مطرح شوند ، در تکاپوی اثبات، ماجرای چیستی، خود هستند و برخی نیز، بی خیال از غم فردا ،دلمشغول تولیدات سطحی چون: game-tools-crack-websit-… و غیره ! میباشند .

 

 

ودر این فرارو اگر بدنبال رهیافتی برای عبور از بن بست کنونی باشیم و عزمی نیز برای آن ، پیشنهاداتی به شرح ذیل ارایه میشود تا شاید بکار آید:

  • در حوزه شهرسازی
  1. استاندارد سازی معیارها و کمی کردن ضوابط و بهره گیری بیشتر از علوم آمار وریاضی
  2. تغییر اساسی در فرآیندهای تهیه طرح (شناخت ،تحلیل،ارزیابی) و استفاده از نرم افزارهای نوین شهری (تغییر فوری نشریات تیپ قدیمی سازمان مدیریت وبرنامه ریزی)
  3. تدوین آیینامه های اجرایی جامع در خصوص نحوه طراحی بانکهای اطلاعات شهری و تصویب در شورایعالی شهرسازی ومعماری
  4. تعریف مفاهیم شهری از منظر کمیت ، کیفیت و فرمت رایانه ای (مثلا چاپ کتابی از سوی وزارتین مسکن وشهرسازی و کشور به عنوان دیکشنری ملاکها ومعیارها در شهر)
  5. تصویب شیوه نامه هایی مشترک ،در خصوص الزامات بکار گیری IT در حوزه تصمیمات اجرایی شهری توسط وزارت خانه های مسوول
  6. برگزرای منظم پانلهای آموزشی با دعوت از پدید آورندگان بزرگ نرم افزاری دنیا در وزارتین مسکن وشهرسازی وکشور برای انتقال تجربه عملی دنیا به مدیران ،به منظور گسترش افق دید مدیران ارشد و میانی و آگاهی از آخرین دستاوردهای نظام شهرسازی نوین (بجای سفرهای خارجی بی ثمر)
  7. تعیین ردیفهای اعتباری مشخص برای کلیه نهادهای مرتبط با امور شهری وعمران منطقه ای به منظور تجهیز نرم افزاری و سخت افزاری و الزام به نهادینه کردن روشهای نوین

-در حوزه فن آوری

  1. حمایتهای موثر و کارآمد دولتی از پدید آورندگان نرم افزارهای پایه مرتبط با امور شهری وعمرانی
  2. حمایتهای حقوقی وقضایی محکم از پدید آورندگان نرم افزارهای پایه مرتبط با امور شهری وعمرانی
  3. تشویق کلیه مدیران و مسولان امور شهری و عمرانی برای ثبات در بهره برداری از نرم افزارهای فوق
  4. تلاش برای ایجاد عزم ملی در تشکیل کارگروهای مشترک علوم رایانه با علوم مختلف شهری وعمرانی
  5. نظارت دقیق دولت بر پویایی کارگروها ولزوم محصول گرایی و لزوم ارایه استانداردها ومعیارها به صورت مستمر
  6. مصوب کردن ضمانت اجرایی لازم برای مصوبات کارگروه مشترک فوق به منظور الزام در رعایت استانداردها در کلیه طرحها و برنامه ها
  7. تشویق شرکتهای بزرگ داخلی برای استفاده از کنسرسیومهای مشترک با شرکتهای پیشتاز غرب و لزوم بهره گیری از تجربیات عملی آنان در حل مسایل شهری وعمرانی

 

 

آنچه عیان است، وجود نقایص و کاستیهاست، ولی آنچه به چشم نمی آید، برنامه های عبور از بحران و ترسیم چشم انداز آتی نظام شهرسازی و فن اوریهای مرتبط با آن است .

مسلما میراث هر تمدنی ،حاصل تلاشها ،زحمات و تجربیات ارزشمند دسته جمعی مردمان آنست که به نسلهای بعدی خود واگذار مینماید و استفاده از خرد جمعی، تنها راه حل برای حفظ این میراث است .

با توجه به لزوم رعایت اختصار در مقاله امکان ارایه مصادیق عملی فراهم نشد اما امید است تلنگر ی باشد برلزوم بازنگری در حوزه اندیشه (شهرسازی فن آوری) و ضمن دعوت از همه صاحبنظران برای بررسی ابعاد مختلف چالش موجود چراغی بیافروزیم برای انانکه در پی راهیند!

انسانهای رستگار به این دلیل رستگارند که اول به اشتباهات خود اعتراف میکنند و سپس توبه میکنند از اصرار به اشتباهات و در نهایت راهی جدید بر میگزینند برای رسیدن به مطلوب . (هوالمطلوب)

 

 

 

تهیه و تصنیف: قربانعلی شیرازی - کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری شهرداری مشهدمنطقه ثامن

منابع :

  • این مقاله تصنیفی است از تجربیات دهساله شخصی در شهرداری مشهد

 

 

اهداف سیستم یکپارچه شهرسازی در منطقه ثامن

گزارش دوم

آنچه امشب بدان خواهم پرداخت اهداف و برنامه های نسخه جدید سیستم یکپارچه شهرسازی خواهد بود

آنچه در شهرداری منطقه سیستم به عنوان گامهای توسعه سیستم هدف گذاری گردیده است عبارت است از:

مرحله 1 : ارتقاء سيستم يكپارچه شهرسازي از Sara6 به Sara7

مرحله 2: مدل سازي املاک BIM (Building Information Modeling)

مرحله 3 : پاسخگویی به شهروندان و زایران و امکان ارایه خدمات به سرمایه گذاران (وب سرویس)

مرحله 4: پیاده سازی کامل مرحله ارایه خدمات الکترونیک به همه گروه های مخاطب

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

به عبارت دیگر جزییات و خدمات ذیل میبایست به عنوان نتایج عملی مراحل فوق پیاده سازی شود:

 

خودكار سازي واحد هاي نوسازي، اصناف، اعلام ضابطه (ضوابط و مقررات) و درآمد با توجه به ضوابط و بخشنامه هاي منحصر به فرد منطقه ثامن شهرداري مشهد مقدس

- پیاده سازی ومکانیزه کردن تراز مالی وفیزیکی طرح تفصیلی منطقه ثامن و تنظیم برنامه اجرای طرح

- پیاده سازی سرویس داشبورد الکترونیکی به منظور ارایه گزارشات متنوع از روند پیشرفت طرح

- پیاده سازی سیستم کنترل پروژه طرح با استفاده از سیستم داشبورد الکترونیکی

طراحی مدلهاي سه بعدی از محدوده حوزه دخالت مستقیم طرح (پروژه ها) با تاکید بر طراحی شهری

- پیاده سازی سیستم پانورامای سه بعدی (شهرمجازی) از وضع موجود

- استفاده از محیطهای مجازی همانند گوگل ارث به منظور نمایش و گزارش گیری از طرح

  • ارایه در لحظه اطلاعات کنترل شده طرح در محیط وب و خودکار سازی طرح در محیط وب برای سرمایه گذاران برای حوزه دخالت مستقیم

ارایه در لحظه اطلاعات کنترل شده طرح در محیط وب و خودکار سازی طرح در محیط وب برای شهروندان برای حوزه دخالت غیر مستقیم

- ایجاد ارتباط و اتصال به سیستم های MIS-GIS شرکت عمران و مسکن سازان ثامن در جهت دریافت وارسال کنترل شده داده ها از طریق پروتکلهای مشترک

- ایجاد ارتباط کامل با همه زیر سیستم های شهرداری مشهد اعم از ماده صد و امور مهندسین ناظرو...

- ایجاد ارتباط با سایر دیتا بانکهای شهری به منظور ارسال ویا دریافت اطلاعات از طریق تنظیم پروتکلهای معین

- امکان به اشتراک گذاری داده ها با کلیه سازمانها ونهادهای مسوول و متولی در حوزه شهری

 

 

 

 

 

در واقع اگر به خصوصیات فنی واجرایی نرم افزار هدف گذاری شده بپردازیم مهمترین امکانات و خصایصی که مورد توجه قرار گرفته به شرح ذیل میباشد:

 

  1. گردش کار و کارتابل پویا
  2. فرم ساز
  3. گزارش ساز
  4. محیط نقشه GIS
  5. محیط گرافیکی
  6. محیط مدل ساز
  7. محیط GPS
  8. خود کارسازی کلیه فرایندهای مربوط به اعلام ضابطه
  9. امکان تولید پویای فرم و گزارش به صورت سهل و روان
  10. برخورداری از تکنیک مدیریت کارتابل و تولید محیط کاری
  11. برخورداری از امکان مدیریت کاربران مناسب
  12. امکان تولید پویای فرم از طریق امکانات فرم ساز به صورت سهل و روان .
  13. امکان تولید پویای گزارشات از طریق امکانات گزارش ساز به صورت سهل و روان.
  14. سهولت در ساختار ساخت جداول پایه .
  15. برخورداری از تکنیک کارتابل پویا .
  16. امکان CUSTOMIZE کردن کارتابل برای هر کاربر توسط راهبر
  17. برخورداری از امکانات کنترلی مناسب در سطح راهبری
  18. برخورداری از بانک اطلاعاتی مرکزی مجاز بدون نیاز به ادغام فیزیکی بانکها
  19. مبتنی بودن بر امکان ارایه خدمات اینترنتی از طریق اینترنت و یا اینترانت .
  20. برخورداری از امکان مدیریت کاربران هوشمند باقدرت امنیت بالا
  21. ثبت وقایع که منجر به اصلاح و یا اصلاح و یا تغییر میگردد و کنترل هوشمند میزان مسئولانه بودن آنها .
  22. امکان ارسال درخواستها و اسناد برای کاربر و یا گروهی از کاربران و ...
  23. امکان ارسال رونوشت به تعداد دلخواه از هر درخواست برای سایر اقدامات کنترلی .
  24. تغییر ساختار بایگانی از صرفا PDF به ساختار هوشمند و قابل طبقه بندی .
  25. برخورداری از چت روم خاص و عام تخصصی با فرمتهای متنوع صوتی – تصویری – متنی
  26. امکان ساخت پرسش بدون محدودیت و براساس کل فیلدهای موجود دیتا بیس (بصورت سهل و آسان)
  27. امکان نمایش نتایج پرسشها بر روی نقشه و نیز کپی برداری از عناصر انتخاب شده و تبدیل به لایه های جدید .
  28. نرم افزار باید از جدیدترین تکنولوژی استفاده نماید .
  29. تدوین گردش کار سازمانی .
  30. امکان لایه گذاری در نقشه با فرمتهای مختلف .
  31. قابلیت نمایش سه بعدی در نقشه.
  32. RASTER BASE بودن محیط نمایش با سرعت مناسب . (مشابه محیط گوگل ).
  33. امکان ویرایش لایه ها در محیط نرم افزار . (امکانات مناسب طراحی ).
  34. امکان IMPORT & EXPORT نمودن لایه ها با فرمتهای متنوع .
  35. ایجاد و امکان بافرینگ لایه ها و تولید لایه های تحلیلی .
  36. ایجاد و برقراری ارتباط (لینک ) نقشه به انواع جداول و بانکهای اطلاعاتی .
  37. امکان پرینت لایه ها و نقشه ها با مقیاسهای معین .
  38. ایجاد امکان جستجو و نمایش نتایج پرسشها در نقشه .
  39. ایجاد امکان لینک و هایپرلینک عناصر نقشه ها با فایلهای مختلف متنی و تصویری .
  40. ایجا و امکان گزارشگیری دقیق هر محیط نقشه .
  41. ایجاد امکان تراکینگ GPS و برخورداری از قابلیتهای مختلف GPS
  42. امکان ارایه اطلاعات توصیفی نامحدود در محیط نقشه برداری

 

  1. رئیس شهرسازی منطقه ثامن – یازدهم آذر هشتادو هشت

 

در تکاپو ی GIS

به نام خدای عالم

بسیار جای خوشحالی و خوشوقتی است وقتی قرار است اولین وبلاگ تخصصی در زمینه نسخه جدید شهرسازی شهرداری مشهد

مطالبی نوشت و همه اندیشمندان خوب کشورمان را به یک گفتگوی تخصصی دعوت کرد.

قریب یک دهه از تلاشهای شهرداری مشهد برای مکانیزاسیون و خودکار سازی شهرسازی میگذرد و در این فرا رو چالشها

نقدها و موفقیتهای تلخ وشیرینی بدست آمد و آنچه مهم است تلاشهای بی شائبه بسیاری از عزیزان کارشناس ومدیران شهرداری و نیز تیم کارشناسی

تیم مشاور(صفارایانه) صورت گرفت و برای حرکت بسوی توسعه و مکانیزسیون بی دریغ تلاش کردند.

بعد از تجربه سرا 6 که بنظر اینجانب حدود 40% از نیازهای شهرسازی شهرداری مشهد را برآورده کرد در دومین اقدام پیش تازانه شهرداری منطقه ثامن با حمایت و پشتیبانی شهردار محترم منطقه جناب آقای مهندس برزویی موضوع پیاده سازی نسخه 7 و نسخه جدید تحت وب با عنوان (سرا زمین) آغاز نمود

در واقع مسیر جدید پیش بینی شده برای سرا زمین در آینده ای نزدیک اخبار جذاب و زیبایی را برای دوستداران علوم شهرسازی و علوم وابسته به اطلاعات مکان مرجع (سیستم اطلاعات جغرافیایی ) خواهد داشت.

در حقیقت تلاش میشود با استفاده از بستر عکس محور (مشابه گوگل ارث) لایه های مختلف اطلاعات به نمایش گذارده شود طوری که با استفاده از ماژولهای در حال آماده سازی کلیه عملیات تخصصی سیستم های اطلاعات جغرافیایی برای شناخت – تحلیل و ارایه گزارشات نقشه محور به ارایه خدمات بپردازد.

به عبارت دیگر هدف بزرگ جدید تولید محیط نمایشگر کاملا بومی برای بارگذاری لایه های اطلاعاتی بدون محدودیت سرعت و حجم و فرمت میباشد که نسخه آزمایشی راه اندازی شده بخشی از این اهداف را نشان میدهد.

از این به بعد تلاش میشود کلیه تجربیات تلخ وشیرین 10سال گذشته شهرداری مشهد در پیاده سازی سیستم یکپارچه و نیز اهداف وبرنامه ها در این وبلاگ گزارده شود تا سندی باشد برای آیندگان که بدانند امروز ما به چه می اندیشیدیم ؟!!

شیرازی- رئیس شهرسازی شهرداری منطقه ثامن

 ‭(Hidden)‬ لینک های مدیر سیستم